Strona Szymona Wąsowicza
Liczba Erdősa
Pál Erdős (1913–1996) (czyt. Erdesz) był wybitnym matematykiem pochodzenia węgierskiego. W swoim życiu napisał około 1500 prac naukowych, z których mniej więcej 70% powstało we współpracy z innymi uczonymi. Dlatego Erdős bywa nazywany mistrzem współpracy naukowej.
Liczba Erdősa nie jest pojęciem matematycznym, lecz elementem matematycznego folkloru. Wskazuje ona jednak na doniosłą rolę współpracy w nauce. Należy przypuszczać, że pierwsza wzmianka o tej liczbie pojawiła się w roku 1969 w pracy Caspera Goffmana pt. And what is your Erdős number? (Amer. Math. Monthly 76 (1969), str. 791). Można tam przeczytać, że Erdős długo nie był świadomy istnienia „swojej” liczby.
Sam Pál Erdős ma liczbę Erdősa równą 0. Jeśli ktoś napisał pracę naukową wspólnie z Erdősem, ma liczbę Erdősa równą 1. Osoba, która napisała pracę z kimś, kogo liczba Erdősa wynosi 1, ma liczbę Erdősa równą 2 itd. Jeśli pewien naukowiec nie znajduje się w tym łańcuchu współpracy (np. pisze prace jedynie samodzielnie), jego liczba Erdősa jest nieskończona.
Według stanu na dzień 28 lutego 2007 roku grono osób mających liczbę Erdősa równą 1 liczy 511 osób, a 8162 osób ma liczbę Erdősa równą 2 (oczywiście obecnie jest to najmniejsza możliwa do uzyskania wartość tej liczby). Należy mieć świadomość, że powyższe dane, zwłaszcza odnoszące się do wartości 2 lub wyższych, ciągle się zmieniają.
| Polscy uczeni, których liczba Erdősa wynosi 1 | |||
|---|---|---|---|
| Lp. | Imię i nazwisko | Dyscyplina | Data pierwszej wspólnej pracy |
| 1 | Stanisław Hartman | matematyka | 1967 |
| 2 | Marek Kac | matematyka | 1939 |
| 3 | Ewa Maria Kubicka | matematyka | 1990 |
| 4 | Grzegorz Kubicki | matematyka | 1991 |
| 5 | Tomasz Łuczak | matematyka | 1992 |
| 6 | Zbigniew J. Palka | matematyka | 1983 |
| 7 | Andrzej Schinzel | matematyka | 1960 |
| 8 | Alfred Tarski | matematyka | 1943 |
| 9 | Stanisław Marcin Ulam | matematyka | 1968 |
| 10 | Kazimierz Urbanik | matematyka | 1958 |
| 11 | Stanisław Krystyn Zaremba | matematyka | 1973 |
Uwaga. Bardzo dziękuję Szymonowi Kubickiemu oraz Pawłowi Prałatowi za pomoc w uzupełnieniu powyższej tabeli.
Interesującym jest fakt, że wielu naukowców żyjących i publikujących obecnie (ale również przed Erdősem) ma skończone (i stosunkowo niskie) liczby Erdősa. Uczeni ci reprezentują oprócz matematyki wiele innych dyscyplin, jak informatyka, astronomia, fizyka, chemia, biologia, genetyka, medycyna, ekonomia, lingwistyka, psychologia, filozofia i wiele innych.
| Liczby Erdősa niektórych uczonych | |||
|---|---|---|---|
| Lp. | Imię i nazwisko | Dyscyplina | Liczba Erdősa |
| 1 | John von Neumann | matematyka | 3 |
| 2 | Andrew Wiles | matematyka | 3 |
| 3 | Albert Einstein | fizyka | 2 |
| 4 | Enrico Fermi | fizyka | 3 |
| 5 | George Gamow | fizyka | 5 |
| 6 | J.Robert Oppenheimer | fizyka | 4 |
| 7 | Edward Teller | fizyka | 4 |
| 8 | Stephen Hawking | kosmologia | 7 |
| 9 | Roger Penrose | kosmologia | 8 |
| 10 | Francis H. C. Crick | biofizyka | 7 |
| 11 | James Watson | genetyka | 8 |
| 12 | Karl Popper | filozofia | 5 |
| 13 | Jean Piaget | psychologia | 3 |
| 14 | Noam Chomsky | lingwistyka | 4 |
Najwcześniejsze powiązania z Erdősem datują się na drugą połowę XIX wieku. Niemiecki algebraik Georg Frobenius (1849–1917) ma liczbę Erdősa równą 3, gdyż napisał pracę z Issai Schurem (1875–1941), który z kolei napisał pracę ze współautorem Erdősa, Gaborem Szegő.
Obecnie prowadzone są prace nad wyznaczeniem liczby Erdősa możliwie najszerszego kręgu naukowców. Projekt ten ma swoją stronę internetową, na której znajdują się między innymi dane o osobach, których liczba Erdősa wynosi 1 lub 2 oraz łącza do kilku artykułów poświęconych tej liczbie.
